Srpska pravoslavna crkva danas slavi praznik svetog Nikole koga, kao jednog od prvih i najvatrenijih zagovornika zvanične hrišćanske vere i crkve, jednako poštuju hrišćani Istoka i Zapada.
Prema bogoslužbenom kalendaru SPC, dan smri svetog Nikole, Čudotvorca
Mirlikijskog, obeležava se 19. decembra po novom kalendaru, kao slava
Crkve i mnogobrojnih srpskih pravoslavnih porodica.
Kaže se da svi slave svetog Nikolu - polovina kao krsnu slavu dok druga polovina posećuje domaćine slave.
Sveti Nikola koji je rođen u gradu Patari u oblasti Mire Likijske u
vreme cara Valerijana (190-260) umro je 6. decembra 345. godine pa tog
dana svi hrišćani daju pomen svetitelju.
Sveti Nikolaj čije je ime u grčkom značenju – pobeditelj naroda (niki
pobeda i laos narod) smatra se u hrišćanskom svetu pobediteljem dobra
nad zlom, koji je kao propovednik pravoslavnog hrišćanstva u prvim
vekovima imao najveći broj pristalica.
Sveti Nikola je istorijska ličnost i prema zapisima bio je arhiepiskop hrišćanske crkve u Miri Likijskoj.
Istorija hrišćanske crkve pamti ga kao učesnika Prvog vaseljenskog
Sabora kojeg je 325. godine sazvao car Konstantin (280-337) želeći da
uvede red u hrišćanskoj crkvi koju je ozvaničio Milanskim ediktom 313.
godine. Ovaj prvi sabor u kome su učestvovali najugledniji predstvanici
hrišcanski crkava među kojima i arhiepiskop Nikolaj kao glava Likijske
mitropolije.
Na ovom saboru su sveti oci ustanovili Svetu Trojicu kao simbole
hrišćanske vere a svetitelj Nikolaj se proslavio osobitom žustrinom u
utvrđivanju pravoslavne dogme.
U zapisima prvog Sabora stoji da je arhiepiskop Nikolaj udario šamar
jeretiku Ariji koji je zagovarao potpuno drugačiji pristuo verovanju u
Tri Ličnosti negirajući božansku prirodu Isusa Hrista.
Sabor u Nikeji je usvojivši verovanje o "Božanskoj prirodi Hristovoj"
koji je postao čovek da bi postao Spasitelj čovečanstva, prognao i
anatemisao Ariju i njegove malobrojne sledbenike.
Ocu Nikolaju oduzet je ariepiskopski omofor zbog nedopustivo drskog
ponašanja, ali mu je ubrzo vraćen sa svim dostojanstvima hrišcahske
crkve u čijem je službovanju i propovedi proveo ostatak života.
Hrišćanske crkve slave takođe i prenos moštiju svetog Nikole koje su
22. maja 1096. godine prenesene iz Patare Mirlikijske u Bari gde i
danas počivaju i smatraju se mestom na kome se sreću i na kome će se
pomiriti istočni i zapadni hrišćani i njihove podeljene crkve.
Mnogopoštovan u srpskom pravoslavlju sveti Nikola je bio zaštitnik srpskih kraljeva pa su najstarije crkve njemu posvetili.
U manastiru Studenica crkvu Svetog Nikole (13. vek) podigao je Stefan
Nemanja a kralj Uroš I Nemanjić i kraljica Jelena Anžujska sagradili su
pored svoje zadužbine u manastiru Gradac crkvicu svetog Nikole koja je
i do danas gotovo netaknuta.
Među mnogobrojnim svedočanstvima zabeleženo je i da je kralj Stefan
Dečanski kome je, prema predanju, sveti Nikola vratio vid, zlatom
okitio crkve Svetog Nikole u Bariju.
U srpskim manastirima sveti Nikola se slika u odeždi arhiepiskopa a
najlepše predstave uključujući i scene sa Rvog vaseljenskog Sabora su u
manastiru Dečani (14. vek).
U manastiri Morača su fresko zapisi iz 13. i 17. veka na kojima su
prikazana čuda svetog Nikole koji spasava moreplovce u nevremenu koje
ih je zadesilo na putu za svetu zemlju.
"Molitvama je more krotio", kako je zapisao vladika Nikolaj
Velimirović, pa otuda i običaj da se uoči svetog Nikole, u vreme
prazničnog bdenija sve lađe zaustave i bace sidra.
U srpskom pravoslavlju slava svetog Nikole pada u vreme Božičnog posta pa je običaj da se na slavsku trpezu iznose posna jela.
Prema bogoslužbenom kalendaru SPC, dan smri svetog Nikole, Čudotvorca
Mirlikijskog, obeležava se 19. decembra po novom kalendaru, kao slava
Crkve i mnogobrojnih srpskih pravoslavnih porodica.
Komentari (2)
